Kanada

Ludność-30,3mln
Powierzchnia 9.976 tys. km kwadr.

Członkostwo w organizacjach międzynarodowych: NATO, ONZ, Rada Partnerstwa Euro � Atlantyckiego (EAPC), Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy Europejskiej (OSCE), Rada Europy (obserwator).

Większość kanadyjskich ministerstw federalnych ma przypisaną w Cywilnym Planowaniu Kryzysowym ( federalnym) odpowiedzialność, jako resort wiodący lub wspomagający. Obowiązki te są przeważnie związane z mobilizacją, zarządzaniem lub kierowaniem w określonych sektorach, takich jak zaopatrywanie w energię, środki transportu, budownictwo. Rządy prowincji ( rządy regionalne zorganizowane są w 10 prowincji i 2 terytoria ) i sektor prywatny są zaangażowane w powyższych sektorach jako producenci i dostawcy dóbr materialnych i usług.
W większości nadzwyczajnych zagrożeń, wypadków i katastrof  skutkujących sytuacją kryzysową a mających miejsce na administrowanym terytorium, będącym w jurysdykcji rządu prowincji, konstytucja Kanady daje pełnię uprawnień właśnie rządowi prowincji, wyłączając jurysdykcję rządu federalnego.

Zadania i cele
Cywilne planowanie Kryzysowe i reagowanie są częścią odpowiedzialności rządów, władz miejskich i indywidualnie każdego obywatela.
W Kanadzie obowiązują cztery główne zasady Cywilnego Planowania Kryzysowego:

    - gotowość i reagowanie są powierzane możliwie najniższemu szczeblowi kompetencji, który jest
        zdolny � wykonać właściwie niezbędny kompleks przedsięwzięć;
    - planowanie na wypadek różnorodnych zagrożeń musi uwzględniać sytuację wystąpienia braku
        niezbędnych do podjęcia działań zasobów,
    - plany na wypadek zagrożeń i wszelkie przygotowania bazują na już istniejących strukturach
        organizacyjnych i procedurach;
    - kierowanie i koordynacja są scentralizowane; wdrażanie przygotowanych dokumentowi procedur
        oraz reagowania są zdecentralizowane.

Odpowiedzialność w ramach Kanadyjskiej Gotowości na Wypadek Zagrożeń ( EPC � Emergency Preparedness Canada ) sprawuje minister ds. Gotowości na Wypadek Zagrożeń w zakresie:

    - rozwoju polityki i programów Cywilnego Planowania Kryzysowego,
    - wsparcie gotowości prowincji i gotowości lokalnych,
    - zapewnienia szkolenia i ćwiczeń,
    - podnoszenia świadomości społecznej,
    - analizowania i oceny ryzyka,
    - prowadzenia badań z zakresu Cywilnego Planowania Kryzysowego.

Struktura organizacyjna Cywilnego planowania Kryzysowego

Struktura organizacyjna Cywilnego Planowania Kryzysowego składa się z trzech głównych grup:
    - Biura Tajnej Rady,
    - Federalnych Ministerstw i Agencji,
    - Kanadyjskiej Gotowości na Wypadek Zagrożeń.

Zadania operacyjne Cywilnego Planowania Kryzysowego oraz reagowanie są prowadzone przez jednostki operacyjne ministerstw rozmieszczone w regionach i lokalnie. Biuro Tajnej Rady, które jest odpowiedzialne za wsparcie premiera i jego gabinetu oraz za nadzór nad rządem federalnym, pomaga w koordynowaniu nowej polityki i prowadzeniu prac ustawodawczych w gabinecie. Ponadto Biuro informuje premiera o wszelkich sprawach związanych z Cywilnym Planowaniem Kryzysowym oraz zapewnia koordynację wysiłków reagowania pomiędzy premierem i wiodącymi ministerstwami. Federalne ministerstwa i agencje w tym także ich regionalne i lokalne biura mają stałe porozumienia w celu sprostania ich resortowym zadaniom, a także wykonują plany reagowania zgodnie z Ustawą o Gotowości na Wypadek Zagrożeń. Niektóre federalne ministerstwa posiadają zasoby ujęte w Cywilnym Planowaniu Kryzysowym w biurach centralnych, inne zaś � na poziomie regionalnym.

Kanadyjska Gotowość na Wypadek Zagrożeń
Kanadyjska Gotowość na Wypadek zagrożeń (EPC), we współpracy z prowincjami, ponosi wiodącą federalną odpowiedzialność za postępowanie w ramach Cywilnego Planowania Kryzysowego. Ponadto, EPC jest odpowiedzialna za zapewnienie programów finansowych zmierzających do osiągnięcia jednolitych standardów gotowości państwa oraz za zmniejszanie kosztów odbudowy po katastrofie. Kanadyjska Gotowość na Wypadek zagrożeń administruje ponadto Kanadyjską Szkołą Gotowości na Wypadek Zagrożeń ( Arnprior, Ontario ), która to szkoła prowadzi kursy i szkolenia w zakresie różnorodnych aspektów gotowości na wypadek zagrożeń i reagowania. Koordynowanie CEP na poziomie narodowym realizowane jest poprzez sieć komitetów doradczych. Na najwyższym szczeblu, Komitet Doradczy Gotowości na wypadek Zagrożeń zapewnia przewodnictwo polityczne i kierowanie. Międzyresortowy Komitet Koordynacyjny jest komitetem szczebla kierowniczego pod przewodnictwem Dyrektora Wykonawczego Kanadyjskiej Gotowości na Wypadek Zagrożeń i Podlega Komitetowi Doradczemu Gotowości na Wypadek Zagrożeń. Ten międzyresortowy komitet rozwija politykę i ogólne wytyczne w programy robocze. Również Doradczemu Komitetowi ds. Gotowości na Wypadek Zagrożeń podlega Międzyresortowy Komitet ds. Koordynacji Ćwiczeń, który odpowiada za rozwijanie i prowadzenie międzysektorowych programów ćwiczeń, które wspierają ogólny program Cywilnego Planowania Kryzysowego. Każdy minister federalny jest odpowiedzialny za dodatkowy rozwój planów na wypadek zagrożeń � w ramach własnego obszaru kompetencyjnego, za prowadzenie szkolenia i ćwiczeń, w celu stałego rozwijania tych planów oraz za wdrażanie tych planów w życie ( realizowanie) zarówno w zakresie własnych kompetencji i odpowiedzialności, jak też na prośbę administracji niższego szczebla ( np. wsparcie resortowe).
W razie zagrożenia rząd federalny, pod kierownictwem wyznaczonego wiodącego ministra, rozwija Krajowe Centrum Wsparcia � w celu zapewnienia udziału państwa ( administracji centralnej ) w procesie reagowania. W razie większych wypadków (zdarzeń), które pozostają w jurysdykcji federalnej, i które wymagają udziału kilku agencji federalnych lub prowincjonalnych, reagowanie jest koordynowane przez wyznaczone ministerstwo wiodące. Ministerstwo to kieruje wówczas operacją wsparcia z udziałem innych agencji federalnych pełniących rolę pomocniczą, (wspierającą) oraz z udziałem wsparcia ze strony prowincji lub władz lokalnych. Kanadyjska Gotowość na Wypadek zagrożeń pomaga wiodącemu ministerstwu przez zapewnienie dostępu do państwowych lub regionalnych sieci Cywilnego planowania Kryzysowego oraz przez przekazywanie ministrowi ds. Gotowości w Wypadkach Zagrożeń informacji związanych z sytuacją.
Mogą zdarzać się wypadki podlegające jurysdykcji federalnej, do udziału w których nie wyznacza się doraźnie ministra wiodącego, wówczas Kanadyjska Gotowość na Wypadek Zagrożeń koordynuje początkowe reagowanie na szczeblu centralnym.

Współpraca cywilno � wojskowa.
Kanadyjskie siły zbrojne stanowią najważniejsze siły reagowania państwa w razie wypadków, katastrof i klęsk żywiołowych oraz wspierającą władze cywilne. Są jakby zasobami ostatniej szansy, gdy siły i środki dostępne władzom lokalnym i prowincjonalnym nie są już dłużej zdolne do zapewnienia skutecznego reagowania na sytuację zagrożenia bez uciekania się do pomocy wojskowej. Zaangażowanie sił zbrojnych ma miejsce w ramach ich roli wewnętrznej w państwie, jako wspomaganie władz cywilnych oraz pomoc cywilnej administracji. Szczególnie spektakularnym przykładem zdolności sił zbrojnych do udzielania pomocy humanitarnej w dowolnym miejscu kraju ( i w dowolnym miejscu kuli ziemskiej) jest powołana w 1996 r. Wojskowa Jednostka Reagowania na Wypadek Zagrożeń Kanadyjskich sił zbrojnych � DART. Zadaniem jednostki jest utrzymywanie stałej gotowości do udzielania szybkiej pomocy w koniecznych rozmiarach zarówno w odniesieniu do potrzeb krajowych jak i międzynarodowych � zgodnie z decyzją rządu Kanady. Jednostka jest przewidziana do szybkiego reagowania w różnego rodzaju katastrofach: od prostych, powodowanych przez naturę, do zagrożeń kompleksowych ( jednak z wyłączeniem zagrożeń jądrowych, chemicznych i epidemiologicznych, wymagających wysokiego poziomu izolacji). DART jest w zasadzie jednostką samowystarczalną o dużych zdolnościach operacyjnych jednak w szczególnych przypadkach personel do niej, może być dobierany z całych kanadyjskich sił zbrojnych. Jednostka jest utrzymywana w 48 godzinnej gotowości do przemieszczania, a całe jej wyposażenie ( wraz ze środkami transportu)  znajduje się w bazie Sił Powietrznych Kanady ( Trenton). Decyzję o użyciu jednostki DART podejmuje premier na wniosek zagranicznej organizacji humanitarnej lub innego kraju � gospodarza bądź wewnątrz Kanady, gdy skala i obszar katastrofy przekraczają możliwości władz regionalnych.

Podstawy Prawne.
Krajowy proces gotowości i reagowania wynika z obowiązującego prawa oraz decyzji rady ministrów. Składają się te podstawy prawne następujące (podstawowe) akty:
a) Ustawa Konstytucyjna, która określa obszar odpowiedzialności władz federalnych i władz prowincji
    oraz dla większości przypadków ustala odpowiedzialność wiodącą dla różnych rządowych (
    federalnych) agencji w zakresie gotowości na wypadek zagrożeń,
b) Stałe umowy pomiędzy ministerstwami federalnymi, które stanowią podstawową bazę dla udziału
    szczebla federalnego w zakresie gotowości i reagowania na wypadek zagrożeń, zarówno jako resorty
    wiodące, jak też resorty wspierające (wspomagające), inne ministerstwa i rządy ( prowincji i
    terytoriów),
c) Polityka państwa na Wypadek zagrożeń, która została uchwalona przez Radę Ministrów w 1980 r. i
    uaktualniona w 1995 r. określa ona zadania rządu związane z gotowością na wypadek zagrożeń,
    wskazuje wiodące ministerstwa odpowiadające za przygotowanie i rozwój planów gotowości i
    reagowania w razie szczególnych zagrożeń,
d) Ustawa o Gotowości na Wypadek Zagrożeń, która jest ważniejszym elementem struktury prawnej
    określa ona odpowiedzialność Ministra ds. gotowości na Wypadek Zagrożeń obciąża każdego ministra
    Kanady odpowiedzialnością za przygotowanie planów na wypadek zdarzeń,  za zapewnienie
    odpowiednich usług i ekspertyz, w celu udzielania pomocy innym rządom i ministerstwom
    federalnym. Ustawa ta stanowi swoisty administracyjny statut wskazujący agencjom
    federalnym kierunki działalności związanej z gotowością � w ramach ich własnych odpowiedzialności.

Tę odpowiedzialność stanowią:
    - rozwijanie gotowości cywilnej
    - rozwijanie polityki programów
    - pobudzanie i wspieranie prowincjonalnych i lokalnych gotowości
    - zapewnienie edukacji i szkolenia
    - rozwijanie świadomości społecznej
    - analizowanie i ocenianie ryzyka oraz prowadzenie badań w dziedzinie gotowości,
    - koordynacja i wspieranie rozwoju i sprawdzanie (testowanie) planów gotowości cywilnej przez
        instytucje rządowe,
    - rozwijanie umów i porozumień zapewniających ciągłość działania rządu,
    - monitorowanie stanu i składanie raportów o stanie zagrożenia społeczeństwa
    - wspieranie planów wdrażania pomocy federalnej.

Również na podstawie tej ustawy, Minister ds. Gotowości na Wypadek Zagrożeń jest wspierany przez każdego z federalnych ministrów poprzez:
    - rozwijanie planów na wypadek zagrożeń w ramach własnych kompetencji lub tylko z tym obszarem
        kompetencji  powiązanych
    - prowadzenie szkoleń i ćwiczeń mających na celu rozwijanie opracowanych planów
    - wdrażanie planów (reagowanie) w ramach własnych kompetencji lub na wniosek � w celu wsparcia
        innych.

e) Ustawa o Nadzwyczajnych Zagrożeniach (1988r.) opisuje cztery typy zagrożeń państwa, dla których pozostałe
    obowiązujące akty prawne mogą być niewystarczające w swych regulacjach. Ustawa określa:
    - warunki jakie muszą być spełnione w celu ogłoszenia stanu wyjątkowego
    - szczególne regulacje i zasady porządkowe, które mogą być wprowadzone w celu poradzenia sobie z
        sytuacją nadzwyczajną
    - konsultacje i uzgodnienia z władzami prowincji, które muszą mieć miejsce przed wprowadzeniem
        stanu wyjątkowego
    - ochrona i ograniczenia w działalności rządu po ogłoszeniu i działaniu w stanie wyjątkowym
    - zapewnienie odszkodowań osób i organizacji które poniosły straty w wyniku realizacji zapisów tej
        ustawy. Ustawa ta definiuje również niebezpieczeństwo dla państwa jako nagłą i krytyczną sytuację
        o charakterze tymczasowym która:
    - poważnie zagraża życiu, zdrowiu lub bezpieczeństwu Kanadyjczyków i występuje w takim nasileniu,
        lub ma taki charakter,  że przekracza zdolności władz prowincji do prowadzenia sobie z nią,
    - poważnie zagraża zdolności rządu Kanady do zachowania suwerenności, bezpieczeństwa i
        terytorialnej integralności państwa oraz gdy zagrożenie to nie może być usunięte przy
        wykorzystaniu  innych obowiązujących w Kanadzie aktów prawnych.

Ustawa określa cztery typy nadzwyczajnych zagrożeń państwa:
    - nadzwyczajne zagrożenie dóbr społecznych (w tym ostre naturalne katastrofy lub większe wypadki
        będące poza  zdolnościami skutecznego reagowania władz prowincji)
    - nadzwyczajne zagrożenie międzynarodowe ( stanowiące zagrożenie suwerenności, bezpieczeństwa i
        integralności  terytorialnej własnej lub sprzymierzeńców)
    - zagrożenie wojną (zaistniały bądź nieuchronny konflikt zbrojny Kanady bądź jej sojuszników).

Ustawa określa procedury ogłaszania stanu nadzwyczajnego zagrożenia dla państwa, czas jego trwania, specjalne regulacje prawne i ograniczenia praw obywatelskich.