Zmiany w organizacji i funkcjonowaniu OC w FEDERACJI ROSYJSKIEJ

Zmiany w organizacji i funkcjonowaniu OC w
FEDERACJI ROSYJSKIEJ

Na podstawie artykułu ROMANA JASTRZĘBSKIEGO

W sierpniu 1991 r. został utworzony Państwowy Komitet do spraw obrony cywilnej, nadzwyczajnych sytuacji i likwidacji skutków klęsk żywiołowych.
Jest to ponadresortowy organ administracji państwowej, który organizuje i koordynuje działalność ministerstw oraz organów władzy Rosji w zakresie prognozowania, zapobiegania sytuacjom nadzwyczajnym oraz postępowania w razie ich zaistnienia.
Główne zadania komitetu to:
- prognozowanie klęsk żywiołowych i awarii technicznych,
- zapobieganie ich powstawaniu,
- ochrona ludności,
- ochrona dóbr materialnych, kulturalnych i środowiska przed skutkami różnego rodzaju zdarzeń.
Do obowiązków komitetu należy również opracowywanie ustaw określających rodzaj i sposób rozwijania oraz działania formacji ratunkowych poszczególnych gałęzi gospodarki, administracji oraz organów terenowych; kontrola ich działalności, a także zabezpieczenie rozwinięcia i koordynacja działań w sytuacjach nadzwyczajnych.
Zgodnie z postanowieniem rządu Federacji Rosyjskiej komitet państwowy pracuje nad utworzeniem rosyjskiego systemu zapobiegania oraz działania różnorodnych sił w sytuacjach nadzwyczajnych. System ten obejmuje terytorialne, funkcjonalne i administracyjne podsystemy, jednoczy organy administracji państwowej każdego szczebla, a także organizacji społecznych, w których kompetencjach przewidziane są funkcje związane z bezpieczeństwem i ochroną ludności w sytuacjach nadzwyczajnych. Organy systemu zapewniają gotowość sił i środków wszystkich szczebli do działania w sytuacjach nadzwyczajnych. W razie niebezpieczeństwa o szerokich rozmiarach, w ramach systemu niezwłocznie podejmowana jest koordynacja i kierowanie akcją likwidacji jego skutków. System, wykorzystując nowe inicjatywy ustawowe, umożliwia wspieranie dążeń Rosji do integracji w ramach europejskiego i światowego systemu zapobiegania, powstawania oraz działania w sytuacjach nadzwyczajnych. Jest to jeden z priorytetów strategii ochrony przed klęskami żywiołowymi i katastrofami.
W związku ze skomplikowaną sytuacją polityczną, społeczną i ekonomiczną w Rosji, zaostrzeniem się sporów narodowościowych w byłych republikach Związku Radzieckiego, przed komitetem państwowym stoją nowe zadania:
- integracja społeczeństw,
- krótkoterminowe przyjęcie i ulokowanie uchodźców,
- a także prowadzenie współpracy międzynarodowej.

Jak wynika z doświadczeń z pierwszych tego typu operacji, potrzebna jest koordynacja działań czasu wojny z pokojowym sposobem postępowania w sytuacjach nadzwyczajnych. Aby uniknąć dublowania funkcji, prowadzona jest reorganizacja struktur państwowych, odpowiedzialnych za zapobieganie powstawaniu i działania w sytuacjach nadzwyczajnych na wszystkich szczeblach. W system komitetu państwowego włączona jest także obrona cywilna, przygotowuje się integrację innych służb ratowniczych. Na terytorium Rosji zostały utworzone regionalne centra, które zapewniają realizację funkcji komitetu w terenie (Sankt Petersburg, Samora, Jekaterinburg, Krasnojarsk, Chabarowsk, Krasnodar i inne). Komitet państwowy podejmuje działania mające na celu tworzenie materialno - technicznych i finansowych warunków do prowadzenia prac poszukiwawczo - ratowniczych oraz operacji likwidujących skutki klęsk żywiołowych i katastrof.
Wykorzystując własną bazę naukową i współpracę z najbardziej znaczącymi organizacjami, prowadzi się prace naukowo - badawcze i konstrukcyjno -doświadczalne w zakresie prognozowania i zapobiegania awariom, katastrofom i klęskom żywiołowym, a także opracowuje wzorce wyposażenia i środków pomocniczych dla formacji ratowniczych.
W działaniach tych komitet wykorzystuje także prace i doświadczenia zagranicy. Organizacji badań i opracowań wspólnie z uznanymi centrami i firmami zagranicznymi nadaje się bardzo dużą rangę. Szczególną uwagę komitet państwowy poświęca budowie i zastosowaniu wielofunkcyjnych środków lotniczych.
Przeznaczone na ten cel pieniądze umożliwią przekazanie do użytku 5 zestawów lotniczych, służących do zwalczania pożarów lasów i obiektów oraz do walki z klęskami (katastrofami) ekologicznymi. Istniejące środki lotnicze już biorą w tym udział, np. ciężki przeciwpożarowy samolot (na bazie seryjnego Iła 76 MD) gasił pożary w składach amunicji w rejonie Erewania i Władywostoku oraz w lasach okręgu moskiewskiego.
Generalnie, siły lotnicze wykorzystywane są przez komitet państwowy do wspierania innych sił poszukiwawczo - ratowniczych na obszarze Rosji, a także w krajach Wspólnoty Niepodległych Państw, bądź w krajach trzecich, takich jak Turcja, Nikaragua, Afganistan.
Kierownictwo komitetu jest przekonane, że problemy przemysłowego i ekologicznego bezpieczeństwa, zapobiegania powstawaniu i likwidacji skutków awarii technologicznych lub klęsk żywiołowych, humanitarnej pomocy mają, niezależnie od politycznych interesów, wydźwięk internacjonalistyczny i stabilizujący współistnienie państw, do czego niezbędne jest zjednoczenie dążeń zarówno wszystkich wspólnot świata, jak i poszczególnych regionów lub różnorodnych związków. Wychodzi się przy tym z założenia, że przedsięwzięcia profilaktyczne powinny być uzupełniane - jeśli ujawniono zagrożenie lub niebezpieczne zdarzenie już nastąpiło - natychmiastowymi działaniami mającymi na celu ratowanie ludzi, dóbr materialnych i kulturalnych, bądź usuwanie skutków medycznych i ekologicznych.
Priorytetem dla komitetu państwowego jest współpraca międzynarodowa, i tak wraz z krajami Wspólnoty Niepodległych Państw, a także z krajami sąsiadującymi opracowano i dyskutuje się - na szczeblu międzypaństwowym - porozumienie o współpracy w zapobieganiu i likwidacji skutków sytuacji nadzwyczajnych. Powstały także dwustronne umowy Rosji z państwami tzw. �bliskiego sąsiedztwa�.
Wykorzystuje się w nich ogólnie przyjęte postanowienia prawno międzynarodowe oraz doświadczenia uzyskane podczas opracowywania konwencji i układów, na przykład konwencji o współpracy przygranicznej w przypadku awarii przemysłowych. Jeśli chodzi o kraje wysoko rozwinięte prowadzi się prace zmierzające do uaktualnienia już istniejących (z USA, RFN, Francją, Włochami, Szwajcarią) i zawarcia nowych (z Hiszpanią i Finlandią) porozumień, które po uzupełnieniu o nowe praktyczne treści, a następnie ratyfikowaniu, mogłyby wejść w życie. W ramach tej współpracy komitet przewiduje również wspólne opracowywanie mechanizmów realizacji postanowień konwencji i innych porozumień (uzgodnień) międzynarodowych, w tym funkcjonowania wydzielonych, kompetentnych organów narodowych, a także utworzenie wspólnej bazy normatywno - prawnej. Utrzymywane są kontakty z innymi wyspecjalizowanymi organizacjami międzynarodowymi: Biurem Koordynatora ONZ ds. Udzielania Pomocy Nadzwyczajnej (UNDRO), Centrum Natychmiastowej Pomocy Ekologicznej (UNEP), Biurem Wysokiego Komisarza ONZ ds. Uchodźców, Międzynarodową Organizacją Obrony Cywilnej, Otwartym Porozumieniem Rady Europy i innych. Komitet państwowy jest jedynym prawnym następcą komisji państwowej ZSRR do działań w sytuacjach nadzwyczajnych i obrony cywilnej ZSRR na terytorium Federacji Rosyjskiej. W części dotyczącej Rosji przestrzega on obowiązków wynikających z układów i porozumień międzynarodowych zawartych przez byłą ZSRR z partnerami zagranicznymi i organizacjami międzynarodowymi. Jak wynika z zamiarów i podjętych kroków, kierownictwo komitetu nadaje szczególne znaczenie rozwojowi i pogłębieniu kontaktów z organizacjami międzynarodowymi, państwowymi i niepaństwowymi instytucjami, a także organizacjami realizującymi podobne zadania. Inicjatywy komitetu otwarte są także dla innych uczestników tego procesu, przede wszystkim dla partnerów zagranicznych.